Ηθη και έθιμα…αυγομαχίες

Σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, το Ελληνικό Πάσχα έχει ιδιαίτερο παραδοσιακό χρώμα και χαρακτηριστική αίσθηση. Έχει τη δική του σφραγίδα, αξία και ποικιλία που έχει τις ρίζες του σε παραδόσεις αιώνων. Κάθε περιοχή της Ελλάδας γιορτάζει την ημέρα του Πάσχα, αναβιώνοντας παλαιά ήθη και έθιμα αλλά και παραδόσεις, βγαλμένα όλα από τα βάθη του χρόνου. Είναι ήθη και έθιμα που για αιώνες είναι βαθιά ριζωμένα στις ψυχές των Ελλήνων.

Ένα από τα έθιμα που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες από τις αλησμόνητες πατρίδες είναι και αυτό των αυγομαχιών την ημέρα του Πάσχα. Το έθιμο συμβολίζει την Ανάσταση του Κυρίου και τη σύγκρουση του καλού με το κακό.

Το έθιμο των αυγομαχιών αναβιώνει σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας και ειδικά της Βόρειας Ελλάδας, όπου εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες ποντιακής καταγωγής.

Οι αυγομαχίες σε κάποιες περιοχές συνδυάζονται με τον εορτασμό του Αγίου Γεωργίου και πλαισιώνονται με γεύμα που γίνεται αμέσως μετά την λειτουργία την δεύτερη ημέρα του Πάσχα, στην πλατεία του χωριού, με παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια.

Στην Καστανούσα Κερκίνης , στη κοινότητα Κρηνίδων του δήμου Καβάλας, στο Θρυλόριο του Ν. Ροδόπης ,στο Μαυρόβατο και στο Μυλοπόταμο Δράμας, στα Λευκάδια Βεροίας στη Νυμφόπετρα Λαγκαδά, στη Κρύα Βρύση Γιαννιτσών, και σε πολλές άλλες περιοχές, οι αυγομαχίες αναβιώνουν ακόμη και σήμερα.

Βασικός κανόνας του εθίμου είναι η χρησιμοποίηση μόνο αυγών κότας. Τα αυγά αρχίζουν να μαζεύονται αρκετό καιρό πριν την αυγομαχία. Οι καλοί οι αυγομάχοι μαζεύουν εκατοντάδες αυγά για να τσουγκρίσουν (μπορεί και με 200 αυγά) με άλλους αυγομάχους στο καφενείο, πριν την επίσημη έναρξη της αυγομαχίας .
Πολλές φορές δημιουργούνται μικροπροστριβές κατά την διάρκεια των αγώνων αυτών, γιατί υπάρχουν αμφιβολίες για την προέλευση κάποιων αυγών αν είναι κότας, φραγκόκοτας ή γαλοπούλας.

Συνήθως υπάρχει επιτροπή που αποτελείται από εμπειρογνώμονες και έναν κτηνίατρο οι οποίοι ελέγχουν την εγκυρότητα των αυγών.

Κριτήριο επιλογής των αυγών είναι ο ήχος του αυγού όταν αυτό χτυπά ελαφρά στα μπροστινά δόντια. Δηλαδή τσουγκρίζουμε τα αυγά στο στόμα και από τον ήχο που βγάζει στο δόντι όσο πιο λεπτός και διαπεραστικός, τόσο πιο γερό είναι το αυγό.
Βέβαια υπάρχουν δύο κατηγορίες ήχων που βγάζουν γερά αυγά, το ένα είναι ήχος ναι μεν καθαρός και διαπεραστικός αλλά και λίγο χοντρός φέρνει προς της γαλοπούλας το αυγό και ένας άλλος που είναι πολύ λεπτός και διαπεραστικός, εκείνο είναι προς της φραγκόκοτας το αυγό.

Ένα χαρακτηριστικό γεγονός που έχει αναφερθεί, στη Νυμφόπετρα Λαγκαδά είναι ότι διαγωνιζόμενος από 160 αυγά επέλεξε ως κατάλληλα μόνον 3 ένα από τα οποία έσπασε 48 αυγά και αν κάποιος διαγωνιζόμενος δεν το έσπαγε με ύπουλο τρόπο δεν γνωρίζει κανείς ποιο θα ήταν το τελικό αποτέλεσμα. Μια τέτοια επιλογή όπως ήταν φυσικό είχε και σημαντικό οικονομικό κόστος. Όμως για μια τέτοια στιγμή και για ένα τέτοιο σκοπό τα χρήματα δεν είχαν καμία άξια. Άξια είχε μόνο το αποτέλεσμα, το καλό αποτέλεσμα για τον συμμετέχοντα.

Ο κάθε ένας που συμμετέχει στην «αυγομαχία» έχει στη διάθεσή του 20-30 αυγά και νικητής αναδεικνύεται αυτός που έχει τα λιγότερα σπασμένα αυγά.

Οι πρώτοι τρεις βραβεύονται με κύπελλο, μέσα σε κλίμα κεφιού και ανταλλάσσοντας αστεία και πειράγματα.

Παλαιότερα οι αυγομαχίες διαρκούσαν τρεις ολόκληρες μέρες.